चंद्रपूर, लोकशाही न्यूज नेटवर्क
सिंदेवाही आणि लोनवाही शहरातील हॉटेल व नाश्ता केंद्रांमध्ये ग्राहकांना बाह्यरूपाने चमचमीत व आकर्षक खाद्यपदार्थ दिले जात असले तरी, मागच्या बाजूला असलेल्या किचनमध्ये घाणीचे साम्राज्य पसरलेले आहे. किचन परिसरातील अस्वच्छता, भांड्यांची अयोग्य स्वच्छता, दूषित पाण्याचा वापर आणि अन्नसाठवणुकीतील त्रुटी यामुळे अन्नसुरक्षेचे नियम धोक्यात आले आहेत. या दुर्लक्षामुळे सामान्य नागरिकांचे आरोग्य धोक्यात सापडले आहे.
या भागातील हॉटेल्समध्ये सकाळी चहा-पोहे, वडा-पाव किंवा दुपारी पूर्ण जेवण यांसारखे पदार्थ चटकदार दिसतात, पण त्यामागील सत्य वेगळे आहे. किचनमध्ये जमलेली धूळ, मांजर-झिंपळे फिरणारा परिसर, भांडी धुण्यासाठी वापरले जाणारे गढूळ पाणी आणि अन्न साठवलेल्या जागी उघडपणे ठेवलेले घटक असे चित्र प्रत्यक्ष पाहणाऱ्यांना दिसते. यामुळे अन्न विषबाधा होण्याचा धोका वाढतो, ज्यामुळे पोटदुखी, उलट्या आणि गंभीर आजार उद्भवू शकतात. तसेच अन्न सुरक्षा व मानके अधिनियम, २००६ आणि त्यासंबंधित नियमांनुसार खाद्य व्यवसायिकांना स्वच्छता, सुरक्षित अन्नसाठवणूक, ताज्या-सुरक्षित घटकांचा वापर आणि वापरलेल्या तेलाचा पुनर्वापर टाळणे बंधनकारक आहे. मात्र, प्रत्यक्षात अनेक ठिकाणी तळणासाठी एकाच तेलाचा वारंवार वापर होत असल्याचे निदर्शनास येते.
हे तेल बारकावे घेत जाते आणि त्यात अॅक्रिलामाइडसारखे घातक रसायने तयार होतात, जे कर्करोग आणि हृदयविकार यांचे कारण ठरू शकतात. अन्न तज्ज्ञांच्या मते, असे तेल एकदाच वापरून टाकले पाहिजे, अन्यथा सार्वजनिक आरोग्यासाठी ते घातक ठरते. या दरम्यान अन्न व औषध प्रशासन विभाग (FDA) कडून नियमित तपासणी अपेक्षित असताना, सिंदेवाही-लोनवाहीसारख्या भागात त्या अत्यल्प प्रमाणात राबवल्या जात आहेत. जिल्हास्तरीय नियंत्रण चंद्रपूर येथून होते, पण प्रत्यक्ष पाहणी अपुरी राहिल्याने नियमभंगकारकांवर प्रभावी कारवाई होत नाही. स्थानिक नागरिक सांगतात की, गेल्या वर्षभरात केवळ हातोपाठी तपासण्या झाल्या असून, व्यापक मोहीमच राबवली गेली नाही. यामुळे हॉटेल मालक निश्चिंत राहिले आहेत आणि स्वच्छतेच्या निकषांचे उल्लंघन करत आहेत.
नागरिकांमध्ये या अस्वच्छतेमुळे प्रचंड नाराजी आहे. “आम्ही रोज नाश्ता करतो, पण किचनची वाईट गंध आणि दिसणारी घाण पाहून घृणा होते. अन्नाची गुणवत्ता आणि सुरक्षिततेवर प्रश्नचिन्ह आहे, ” असे स्थानिक व्यापारी रामराव पाटील यांनी सांगितले. दुसऱ्या एका महिलेनुसार, “मुलांना घेऊन जेवायला जाते, पण आता भीती वाटते. विभागाने तातडीने कारवाई करावी. ” अशा तक्रारी वाढत असून, सोशल मीडियावरही या विषयाने चर्चा सुरू झाली आहे.
या पार्श्वभूमीवर अन्न व औषध प्रशासन विभागाने तातडीने व्यापक तपासणी मोहीम राबवावी, अशी मागणी नागरिक करत आहेत. नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या हॉटेल्सवर अन्न सुरक्षा व मानके अधिनियमांतर्गत दंडात्मक कारवाई करावी आणि खाद्य व्यवसायिकांना मार्गदर्शन देऊन स्वच्छतेचे निकष काटेकोरपणे पाळण्याची खात्री करावी. जिल्हाधिकारी किंवा FDA अधिकाऱ्यांकडून याबाबत प्रतिक्रिया मिळाल्यास अधिक स्पष्टता येईल, पण सध्या नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळ सुरूच आहे.
या घटनांमुळे अन्नसुरक्षा हा विषय पुन्हा एकदा चर्चेत आला असून, स्थानिक पातळीवर जागरूकता वाढवणे गरजेचे आहे. हॉटेल मालकांनी स्वतःहून स्वच्छता राखली तरच खरेच चमचमीत जेवण मिळेल, अन्यथा आरोग्य धोक्यात राहील.
