लोकशाही न्यूज नेटवर्क
बजेटच्या दिवशी एकीकडे देशाचे लक्ष संसदेकडे होते, तर दुसरीकडे कमोडिटी बाजारात वेगळाच भूकंप आला होता. सलग दुसऱ्या दिवशी सोने आणि चांदीच्या किंमतीत इतकी मोठी घसरण दिसली आहे की, गुंतवणूकदार आणि सामान्य खरेदीदार दोघांनाही धक्का बसला आहे. काही दिवसांपूर्वी आकाशाला भिडणारे सोने आणि चांदी आज, म्हणजे १ फेब्रुवारीला बजेट सादर झाल्यानंतर जोरदार खाली आले आहेत. फ्युचर्स मार्केटमध्ये झालेल्या या भूकंपामुळे किंमती रेकॉर्ड स्तरापासून खूप खाली आणल्या आहेत, ज्यामुळे बाजाराचे संपूर्ण समीकरणच बदलले आहे.
सोने आणि चांदीच्या किंमतीतील ही घसरण साधी नाही. मल्टी कमोडिटी एक्सचेंज (MCX)च्या आकडेवारीनुसार, परिस्थिती खूप गंभीर दिसते. २९ जानेवारीला चांदी ४.०१ लाख रुपये प्रति किलोवर पोहोचली होती, ती आज २.६६ लाख रुपयांवर घसरली आहे. म्हणजे काही दिवसांतच चांदीच्या दरात सुमारे १.३६ लाख रुपयांची मोठी घसरण नोंदवली गेली आहे.
सोनेही असेच आहे. २९ जानेवारीला १.६९ लाख रुपये प्रति १० ग्रॅमवर पोहोचलेले सोने आज वायदा बाजारात १.३८ लाख रुपयांच्या आसपास व्यवहार करत आहे. आज सराफा बाजार बंद असला तरी, ३० जानेवारीला सराफा बाजारात चांदी ४० हजार रुपये आणि सोना सुमारे ९,५०० रुपये स्वस्त झाले होते. इंडिया बुलियन अँड ज्वेलर्स असोसिएशन (IBJA) नुसार, सराफा बाजारात २४ कॅरेट सोन्याचा भाव १.६५ लाख रुपये प्रति १० ग्रॅम आणि चांदी ३.३९ लाख रुपये प्रति किलोवर आली होती.
मोठ्या घसरणीचे कारण!
बाजारातील या त्सुनामीमागे दोन मुख्य कारणे सांगितली जात आहेत. पहिले कारण म्हणजे जबरदस्त प्रॉफिट बुकिंग. गेल्या काही दिवसांत सोने-चांदीचे दर ऑल टाइम हायवर पोहोचले होते. अशा वेळी ज्या गुंतवणूकदारांनी कमी दरात खरेदी केली होती, त्यांनी नफा कमावण्यासाठी आपली होल्डिंग विकायला सुरुवात केली. दुसरे कारण म्हणजे फिजिकल डिमांडमध्ये घट. जेव्हा दर आकाशाला भिडले, तेव्हा सामान्य ग्राहक आणि उद्योगाकडून मागणी कमकुवत झाली, ज्यामुळे किंमतींवर दबाव आला.
या घसरणीचे सर्वात मोठे आणि तांत्रिक कारण म्हणजे मार्जिन मनी वाढणे. सेबी रजिस्टर्ड कमोडिटी एक्सपर्ट अनुज गुप्ता यांच्या मते, शिकागो मर्केंटाइल एक्सचेंज (CME) ने कॉपरनंतर आता सोने आणि चांदीवर मार्जिन वाढवले आहे. सोन्यावर मार्जिन ६% वरून ८% आणि चांदीवर ११% वरून १५% केले आहे.
